سرطان تیروئید؛ علائم، علت و درمان

سرطان تیروئید زمانی اتفاق می‌افتد که سلول‌های غده تیروئید به‌طور غیرعادی رشد می‌کنند و باعث ایجاد توده در گردن، تغییر صدا یا مشکلات بلع می‌شوند. این نوع سرطان معمولاً با به‌موقع نتایج خوبی دارد و در بسیاری از موارد کاملاً قابل کنترل است.

اگرچه سرطان تیروئید در مقایسه با بسیاری از سرطان‌ها رشد آهسته‌تری دارد، اما بی‌توجهی به علائم می‌تواند باعث گسترش بیماری به غدد لنفاوی یا سایر اندام‌ها شود. در این مقاله به زبان ساده و بر اساس جدیدترین منابع علمی، با انواع سرطان تیروئید، علائم، عوامل خطر، روش‌های تشخیص، درمان و میزان شانس بهبودی آشنا خواهید شد.

سرطان تیروئید چیست؟

سرطان تیروئید نوعی بیماری بدخیم است که در سلول‌های غده تیروئید ایجاد می‌شود. غده تیروئید در جلوی گردن و پایین حنجره قرار دارد و وظیفه آن تولید هورمون‌های تیروئیدی است که بدن برای تنظیم متابولیسم و فعالیت‌های دیگر به آن‌ها نیاز دارد. در سرطان تیروئید، سلول‌های این غده به طور غیرطبیعی و خارج از کنترل رشد می‌کنند و به شکل توده‌ای به نام گره تیروئید ظاهر می‌شوند.

خوشبختانه این نوع سرطان در بیشتر موارد، رشد آهسته‌ای دارد و در صورت تشخیص به‌موقع، قابل درمان است.

بیشتر بخوانید: تیروئید پرکار

میزان شیوع سرطان تیروئید

سرطان تیروئید نسبت به گذشته بیشتر تشخیص داده می‌شود که یکی از دلایل آن پیشرفت روش‌های تصویربرداری و سونوگرافی است. این بیماری در زنان شایع‌تر از مردان است، اما در هر دو جنس و در هر سنی ممکن است دیده شود.

خوشبختانه بیشتر انواع سرطان تیروئید، به‌ویژه نوع پاپیلاری، رشد آهسته‌ای دارند و در صورت تشخیص زودهنگام، احتمال درمان کامل آن‌ها بسیار بالا است.

انواع سرطان تیروئید

سرطان تیروئید به چند نوع مختلف تقسیم می‌شود که هرکدام ویژگی‌ها و روند درمان خاص خود را دارند. شناسایی نوع سرطان تیروئید به پزشکان کمک می‌کند تا درمان مناسب را انتخاب کنند.

نوع سرطان	میزان شیوع	سرعت رشد	پیش‌آگهی
پاپیلاری	بسیار شایع	آهسته	بسیار عالی
فولیکولار	نسبتاً شایع	متوسط	بسیار خوب
مدولاری	کمتر شایع	متوسط	وابسته به مرحله بیماری
آناپلاستیک	بسیار نادر	بسیار سریع	نیازمند درمان فوری

◀ سرطان پاپیلری تیروئید

این نوع سرطان شایع‌ترین نوع سرطان تیروئید است. رشد آن معمولاً آهسته است و بیشتر در افراد زیر ۴۵ سال دیده می‌شود. خوشبختانه، پیش‌آگهی سرطان پاپیلاری تیروئید بسیار خوب است و در بیشتر موارد، با درمان‌های جراحی و ید رادیواکتیو یا همان ید درمانی به راحتی قابل درمان است.

◀ سرطان فولیکولار تیروئید

سرطان فولیکولار دومین نوع شایع سرطان تیروئید است. این نوع سرطان نیز رشد آهسته‌ای دارد، اما می‌تواند به سایر قسمت‌های بدن مانند ریه‌ها یا استخوان‌ها گسترش یابد. پیش‌آگهی این نوع سرطان نیز خوب است و درمان آن معمولاً جراحی تیروئید و ید رادیواکتیو است.

◀ سرطان مدولاری تیروئید

این نوع سرطان کمتر شایع است و در افرادی که سابقه خانوادگی سرطان تیروئید دارند، بیشتر دیده می‌شود و ممکن است به صورت ارثی منتقل شود. سرطان مدولاری تیروئید به سرعت رشد نمی‌کند، اما درمان آن معمولا پیچیده‌تر از دو نوع قبلی است و نیاز به جراحی دارد.

◀ سرطان آناپلاستیک تیروئید

سرطان آناپلاستیک به سرعت رشد می‌کند و معمولاً در افراد مسن‌تر رخ می‌دهد. این نوع سرطان نادر است اما به سایر قسمت‌های بدن به سرعت گسترش می‌یابد و درمان آن بسیار دشوار است.

سرطان پاراتیروئید چیست؟

علائم سرطان تیروئید

سرطان تیروئید ممکن است در مراحل اولیه هیچ علائمی نداشته باشد، اما در صورتی که علائم ظاهر شوند، معمولاً در ناحیه گردن یا گلو احساس می‌شوند. آشنایی با این علائم می‌تواند به شما کمک کند تا به موقع به پزشک مراجعه کنید و تشخیص زودهنگام را دریافت کنید.

• توده یا گره در گردن

یکی از شایع‌ترین علائم سرطان تیروئید، وجود یک توده یا گره در گردن است که ممکن است در حین معاینه یا لمس گردن خود متوجه آن شوید. در اکثر موارد، این توده‌ها بدون درد هستند، اما ممکن است به تدریج بزرگ شوند.

• مشکل در بلع یا تنفس

اگر سرطان تیروئید به اندازه‌ای بزرگ شود که به قسمت‌های دیگر گردن یا نای فشار وارد کند، ممکن است باعث مشکلاتی در بلع یا تنفس شود. احساس فشار یا گیر کردن غذا در گلو می‌تواند از علائم آن باشد.

• تغییرات در صدا

اگر به طور ناگهانی تغییراتی در صدای خود حس کردید، مانند گرفتگی صدا یا کلفت شدن صدا که برای مدت طولانی ادامه دارد، ممکن است به علت فشار توده بر اعصاب مربوطه باشد.

• درد در ناحیه گردن یا گلو

درد در ناحیه گردن یا گلو یکی دیگر از علائم سرطان تیروئید است. این درد ممکن است به طور مداوم یا به صورت دوره‌ای باشد و در برخی موارد به سایر قسمت‌های بدن نیز گسترش یابد.

• کاهش وزن یا خستگی غیرقابل توضیح

کاهش وزن بدون دلیل مشخص یا احساس خستگی شدید ممکن است نشانه‌ای از اختلالات تیروئیدی باشد. این علائم معمولاً به همراه سایر علائم سرطان تیروئید ظاهر می‌شوند.

بیشتر بخوانید: کم کاری تیروئید

علت سرطان تیروئید چیست؟

علت دقیق ایجاد سرطان تیروئید هنوز به طور کامل مشخص نیست، اما پژوهش‌ها نشان می‌دهند که ترکیبی از عوامل ژنتیکی و محیطی در بروز آن نقش دارند. زمانی که تغییراتی در DNA سلول‌های تیروئید ایجاد می‌شود، سلول‌ها بدون کنترل تکثیر شده و در نهایت توده سرطانی تشکیل می‌شود.

برخی از این تغییرات به صورت ارثی منتقل می‌شوند و برخی دیگر در طول زندگی و بر اثر عوامل محیطی ایجاد می‌شوند. شناخت این عوامل به پیشگیری کامل منجر نمی‌شود، اما می‌تواند در شناسایی افراد پرخطر و تشخیص زودهنگام بیماری مؤثر باشد.

عوامل خطر سرطان تیروئید

برخی عوامل می‌توانند خطر ابتلا به سرطان تیروئید را افزایش دهند از جمله:

• اگر کسی در خانواده شما به سرطان تیروئید مبتلا باشد، خطر ابتلا به این بیماری در شما بیشتر می‌شود.
• زنان بیشتر از مردان به سرطان تیروئید مبتلا می‌شوند.
• قرار گرفتن در معرض اشعه رادیواکتیو، به ویژه در دوران کودکی، یکی از عوامل خطر سرطان تیروئید است.
• در مناطقی که کمبود ید شایع است، مردم بیشتر در معرض مشکلات تیروئیدی قرار دارند.

مراحل سرطان تیروئید

پس از تشخیص بیماری، پزشک مرحله سرطان را مشخص می‌کند. تعیین مرحله به انتخاب بهترین روش درمان و پیش‌بینی روند بیماری کمک می‌کند.

به‌طور کلی مرحله‌بندی بر اساس سه عامل انجام می‌شود:

• اندازه تومور
• درگیری غدد لنفاوی
• گسترش سرطان به سایر اندام‌ها

در مراحل اولیه، سرطان تنها داخل غده تیروئید قرار دارد. در مراحل پیشرفته ممکن است غدد لنفاوی گردن یا اندام‌هایی مانند ریه و استخوان نیز درگیر شوند.نکته مهم این است که حتی در صورت درگیری غدد لنفاوی، بسیاری از بیماران مبتلا به سرطان پاپیلاری همچنان پیش‌آگهی بسیار خوبی دارند.

روش‌های تشخیص سرطان تیروئید

برای تشخیص سرطان تیروئید، در ابتدا پزشک با معاینه گردن، بررسی می‌کند که آیا گره یا توده‌ای احساس می‌کند یا خیر. در صورتی که مشکوک به سرطان تیروئید باشد، آزمایش‌های بیشتری تجویز می‌کند که در ادامه هریک را شرح می‌دهیم:

• سونوگرافی تیروئید: با استفاده از سونوگرافی  پزشک می‌تواند اندازه، شکل و ویژگی‌های توده‌ها یا گره‌ها را مشاهده کند. این آزمایش غیرتهاجمی است و معمولاً برای بررسی وضعیت تیروئید استفاده می‌شود.
• نمونه‌برداری با سوزن (بیوپسی): در بیوپسی FNA تیروئید، با یک سوزن نازک، نمونه‌ای از بافت تیروئید برداشته می‌شود و برای آزمایش به آزمایشگاه ارسال می‌شود تا بررسی شود که آیا سرطان وجود دارد یا خیر.
• آزمایش خون: آزمایش خون برای اندازه‌گیری سطح هورمون‌های تیروئید و بررسی عملکرد غده تیروئید انجام می‌شود.

اگر در سونوگرافی، گره مشکوک تیروئید گزارش شده یا نتیجه نمونه‌برداری شما نیاز به بررسی تخصصی دارد، دکتر مائده عابدین‌زاده با ارزیابی دقیق آزمایش‌ها و تصویربرداری‌ها، مناسب‌ترین برنامه درمان یا پیگیری را برای شما تعیین خواهد کرد.

آیا سرطان تیروئید درمان قطعی دارد؟

در بیشتر موارد، درمان سرطان تیروئید با موفقیت انجام می شود. به‌ویژه در سرطان پاپیلاری و فولیکولار، اگر بیماری زود تشخیص داده شود و درمان مناسب انجام گیرد، احتمال درمان کامل بسیار بالا است. بسیاری از بیماران پس از درمان، سال‌ها بدون هیچ علامتی زندگی می‌کنند و تنها نیاز به پیگیری‌های دوره‌ای دارند.

البته احتمال عود بیماری در برخی افراد وجود دارد، به همین دلیل انجام ویزیت‌های منظم، آزمایش خون و سونوگرافی اهمیت زیادی دارد.

درمان سرطان تیروئید

درمان سرطان تیروئید بستگی به نوع و مرحله بیماری، همچنین وضعیت سلامت و جسمانی دارد. خوشبختانه، بیشتر انواع سرطان تیروئید، به ویژه نوع پاپیلری، قابل درمان هستند و در صورتی که به‌موقع تشخیص داده شود، درمان‌های موفقی برای آن وجود دارد.

جراحی

جراحی تیروئید معمول‌ترین روش درمان سرطان تیروئید است که طی آن، پزشک تمام یا بخشی از غده تیروئید را بر می‌دارد. نوع جراحی بستگی به اندازه و محل توده سرطانی دارد. در بیشتر موارد، جراحی به‌عنوان درمان اولیه انجام می‌شود و پس از آن ممکن است درمان‌های مکمل دیگری نیز انجام گیرد.

انواع جراحی تیروئید:

• هیستره‌کتومی تیروئید (تیروئیدکتومی کامل): در این روش، تمام غده تیروئید برداشته می‌شود. این نوع جراحی معمولاً در مواردی که سرطان به هر دو طرف غده تیروئید گسترش یافته باشد، استفاده می‌شود.
• تیروئیدکتومی جزئی: در این روش تنها بخش‌هایی از غده تیروئید که درگیر سرطان هستند برداشته می‌شود.

درمان با ید رادیواکتیو (Radioactive Iodine Therapy)

در بسیاری از موارد سرطان تیروئید، به‌ویژه نوع پاپیلری و فولیکولار، از ید رادیواکتیو به‌عنوان درمان مکمل استفاده می‌شود. این روش برای از بین بردن سلول‌های تیروئید باقی‌مانده پس از جراحی یا درمان سرطان در مناطق دور از تیروئید (مانند ریه‌ها یا استخوان‌ها) کاربرد دارد.

در ید درمانی تیروئید، ید رادیواکتیو به‌طور خوراکی به بیمار داده می‌شود. این ماده به سلول‌های تیروئیدی باقیمانده جذب می‌شود و آن‌ها را از بین می‌برد. این درمان ممکن است بعد از جراحی برای اطمینان از از بین رفتن تمامی سلول‌های سرطانی انجام شود.

درمان‌های هورمونی

پس از جراحی یا درمان‌های دیگر، بیماران باید هورمون‌های تیروئید را از طریق داروهای خوراکی دریافت کنند، زیرا بدن دیگر قادر به تولید هورمون‌های تیروئید نیست. این درمان به حفظ تعادل هورمونی و پیشگیری از عوارض ناشی از کمبود هورمون تیروئید کمک می‌کند.

شیمی درمانی (Chemotherapy)

شیمی درمانی معمولاً برای انواع نادر سرطان تیروئید مانند سرطان آناپلاستیک استفاده می‌شود. این نوع سرطان به سرعت گسترش می‌یابد و به درمان‌های معمولی پاسخ کمتری می‌دهد. شیمی درمانی شامل استفاده از داروهایی است که به‌طور مستقیم به سلول‌های سرطانی حمله کرده و آن‌ها را از بین می‌برند.

رادیوتراپی (Radiation Therapy)

رادیوتراپی یا پرتودرمانی یک روش درمانی است که از اشعه‌های قوی برای از بین بردن سلول‌های سرطانی استفاده می‌کند. این روش بیشتر در مواردی که سرطان تیروئید به دیگر اندام‌ها گسترش یافته باشد یا بعد از جراحی به‌منظور درمان باقی‌مانده سلول‌های سرطانی استفاده می‌شود.

آیا می‌توان از سرطان تیروئید پیشگیری کرد؟

راه قطعی برای پیشگیری از سرطان تیروئید وجود ندارد، اما رعایت برخی نکات می‌تواند احتمال ابتلا یا تشخیص دیرهنگام بیماری را کاهش دهد.

مهم‌ترین توصیه‌ها عبارت‌اند از:

• مراجعه به پزشک در صورت مشاهده هرگونه توده در گردن
• پیگیری منظم گره‌های تیروئید
• پرهیز از قرار گرفتن غیرضروری در معرض اشعه
• انجام بررسی‌های ژنتیکی در خانواده‌های پرخطر
• مراجعه منظم به متخصص غدد در صورت داشتن سابقه خانوادگی بیماری

تشخیص زودهنگام همچنان مهم‌ترین عامل در افزایش موفقیت درمان محسوب می‌شود.

شانس بهبودی و طول عمر بیماران مبتلا به سرطان تیروئید

یکی از اولین سؤالات بیماران پس از شنیدن تشخیص بیماری این است که آیا سرطان تیروئید کشنده است؟

واقعیت این است که بیشتر انواع سرطان تیروئید، به‌ویژه سرطان پاپیلاری و فولیکولار، جزو سرطان‌هایی با بهترین پیش‌آگهی محسوب می‌شوند. در صورت تشخیص در مراحل اولیه و درمان مناسب، میزان بقای طولانی‌مدت بیماران بسیار بالا است و بسیاری از افراد پس از درمان، زندگی عادی و بدون محدودیت خواهند داشت.

البته عواملی مانند نوع سرطان، سن بیمار، اندازه تومور، انتشار به غدد لنفاوی یا سایر اندام‌ها و پاسخ به درمان، بر پیش‌آگهی تأثیرگذار هستند. به همین دلیل هر بیمار باید به‌صورت اختصاصی توسط پزشک متخصص ارزیابی شود.

کلام آخر

اگر شما یا یکی از نزدیکانتان با علائمی مانند وجود توده در گردن، تغییرات صدا، یا مشکلات بلع روبه‌رو هستید، توصیه می‌کنیم بدون اتلاف وقت با یک پزشک متخصص مشورت کنید. تشخیص زودهنگام، کلید درمان موفق سرطان تیروئید است.

دکتر عابدین‌زاده، فوق تخصص غدد درون‌ریز، با سال‌ها تجربه در تشخیص و درمان بیماری‌های تیروئید، آماده است تا با استفاده از روش‌های نوین و علمی، وضعیت سلامت شما را به‌دقت بررسی کرده و بهترین مسیر درمانی را برایتان انتخاب کند.

📞 همین حالا برای مشاوره تخصصی و تعیین وقت ویزیت با کلینیک دکتر عابدین‌زاده تماس بگیرید.

سوالات متداول سرطان تیروئید