جراحی تیروئید یا تیروئیدکتومی معمولاً برای درمان مشکلاتی مانند ندولهای بزرگ، سرطان تیروئید یا اختلالات شدید عملکردی غده تیروئید انجام میشود. درواقع تیروئید یک غده کوچک و پروانهایشکل است که در قسمت جلوی گردن و کمی پایینتر از حنجره قرار دارد. این غده وظیفه دارد هورمونهایی به نام T3 و T4 ترشح کندف که بر فعالیت متابولیکی بدن، سطح انرژی، دمای بدن، و حتی سلامت روان تأثیر میگذارند.
زمانی که تیروئید به درستی کار نکند، ممکن است دچار کمکاری تیروئید یا پرکاری تیروئید شوید. در برخی موارد هم، عملکرد غده مناسب است اما به دلایلی مثل وجود توده یا سرطان تیروئید، پزشک این جراحی را تجویز میکند. اگر باید این جراحی را انجام دهید و به دنبال اطلاعات بیشتر هستید، تا انتها مقاله همراه ما باشید.
چه زمانی جراحی تیروئید انجام میشود؟
جراحی تیروئید همیشه اولین گزینه درمانی نیست. در بسیاری از موارد، مشکل تیروئید با دارو یا پیگیری مداوم قابل کنترل است. اما در شرایط زیر ممکن است پزشک تصمیم به جراحی بگیرد:
- وجود توده یا ندول مشکوک به سرطان در تیروئید
- بزرگی بیش از حد غده که باعث فشار به نای یا مری شده باشد
- تیروئید پرکار مقاوم به دارو یا سایر روشهای درمانی
- وجود گواتر چند ندولی بزرگ
- سرطان تیروئید
- دلایل زیبایی، در موارد خاص
انواع جراحی تیروئید
نوع جراحی تیروئید بسته به نوع بیماری و میزان درگیری غده، متفاوت است. انواع رایج آن عبارتاند از:
- تیروئیدکتومی کامل: برداشتن کل غده تیروئید که معمولاً در موارد سرطان یا گواتر شدید انجام میشود.
- تیروئیدکتومی نسبی یا لوبکتومی: برداشتن تنها یک بخش از غده (مثلاً فقط لوب چپ یا راست)، که در موارد خفیفتر یا برای بررسی بیشتر انجام میشود.
- جراحی میکروسکوپی یا اندوسکوپیک: روشهای کمتر تهاجمی که در برخی مراکز پیشرفته استفاده میشوند.
چگونه باید برای جراحی تیروئید آماده شد؟
اگر نزد دکتر مائده عابدین زاده، دکتر فوق تخصص غدد جراحی کنید، بسته به دلیل نیاز شما به این جراحی اقدامات زیر انجام میشود:
چند هفته پیش از جراحی
- ممکن است نیاز به انجام تصویربرداری، بهخصوص سونوگرافی تیروئید داشته باشید تا محل دقیق رشد غیرطبیعی در غده مشخص شود.
- اگر تودهای در تیروئید دارید، پزشک از بیوپسی با سوزن نازک (FNA) برای بررسی سرطانی بودن آن استفاده میکند.
- عملکرد تارهای صوتیتان بررسی میشود.
- اگر پرکاری تیروئید دارید، داروهایی برای کنترل سطح هورمون دریافت خواهید کرد.
- اگر سیگار میکشید، از شما خواسته میشود مصرف آن را قطع کنید، چون بر روند بهبودی اثر منفی میگذارد.
حداقل یک هفته قبل از جراحی
- لیست کامل داروهایی که مصرف میکنید، شامل داروهای تجویزی، بدون نسخه، مکملها و گیاهان دارویی را به پزشک ارائه دهید تا مشخص کند کدام داروها را باید ادامه دهید یا موقتاً قطع کنید.
- اگر از رقیقکنندههای خون استفاده میکنید، ممکن است پزشک توصیه کند که مصرف آنها را بهطور موقت متوقف کنید (فقط در صورتی که پزشک دستور دهد).
- باید چند ساعت پیش از عمل ناشتا باشید (یعنی چیزی نخورید و ننوشید به جز آب). زمان دقیق ناشتا بودن را پزشک به شما اطلاع خواهد داد.
روند انجام جراحی تیروئید چگونه است؟
پیش از شروع جراحی تیروئیدکتومی، متخصص بیهوشی به شما بیهوشی عمومی میدهد تا در حین عمل بیدرد باشید، عضلاتتان شل شود و به خواب بروید. همچنین یک لوله تنفسی در گلو قرار داده میشود تا در طول جراحی به تنفس شما کمک کند.
روشهای جراحی
سپس جراح از یکی از روشهای زیر برای دسترسی به غده تیروئید استفاده میکند:
- برش سنتی گردن: رایجترین روش با ایجاد یک برش در جلوی گردن.
- جراحی کمتهاجمی با دوربین (MIVAT): با برش کوچکتر و استفاده از دوربین جراحی.
- روشهای بدون اسکار یا با برش پنهان: مانند ورود از طریق دهان، زیر بغل، کنار گوش، شانه یا سینه.
- از طریق جناغ سینه: فقط در موارد نادر، مثلاً زمانی که گواتر به داخل قفسه سینه گسترش یافته باشد.
اگر دلیل جراحی تیروئید، تشخیص یا درمان سرطان تیروئید باشد، جراح ممکن است در حین عمل، نمونهای از غدد لنفاوی اطراف تیروئید بردارد. این نمونه در همان لحظه توسط پاتولوژیست بررسی میشود و در صورت وجود سلول سرطانی، غدد لنفاوی اطراف نیز ممکن است برداشته شوند.
پس از پایان جراحی، محل برش با بخیههای جذبی بسته میشود و چسب مخصوص روی پوست زده میشود.
مدت زمان جراحی
در صورتی که کل غده تیروئید برداشته شود، جراحی معمولاً بین یک تا سه ساعت طول میکشد.اگر فقط بخشی از غده برداشته شود، مدت زمان عمل کمتر خواهد بود.
آیا جراحی تیروئید خطرناک است؟
تیروئیدکتومی نیز ممکن است با عوارضی همراه باشد. با این حال، در صورت انتخاب پزشک مناسب و انجام جراحی در شرایط استاندارد، احتمال عارضه بسیار پایین است.
عوارض احتمالی عبارتند از:
- آسیب به عصب صوتی (که ممکن است باعث گرفتگی موقت یا دائمی صدا شود)
- کاهش سطح کلسیم به علت آسیب به غدد پاراتیروئید
- خونریزی یا عفونت در محل عمل (بسیار نادر)
دکتر آتول گاواندی، جراح و نویسنده شناختهشده حوزه پزشکی، میگوید:
مهمترین عامل موفقیت در جراحی، تخصص و دقت جراح است، نه صرفاً روش یا تکنولوژی بهکاررفته.
در نتیجه، انتخاب پزشک متخصص و معتمد، از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است.
چه زمانی باید با پزشک تماس بگیرید؟
در صورت مشاهده علائم زیر پس از جراحی، فوراً با پزشک تماس بگیرید:
- تورم، خونریزی یا ترشح چرک از محل جراحی
- تب بالاتر از ۳۸ درجه سانتیگراد
- احساس بیحسی یا گزگز در صورت، لبها یا دستها
بعد از عمل تیروئیدکتومی چه اتفاقی میافتد؟
پس از بههوش آمدن از بیهوشی، میتوانید غذای سبک و نوشیدنی مصرف کنید. معمولاً یک شب در بیمارستان بستری میمانید تا وضعیتتان تحت نظر باشد. به دلیل استفاده از لوله تنفسی در حین عمل، ممکن است گلو کمی دردناک باشد.
اگر کل غده تیروئید شما برداشته شود، احتمالاً باید روزانه قرص هورمون تیروئید (لووتیروکسین) مصرف کنید تا سطح هورمونهای بدن متعادل بماند. همچنین ممکن است پزشک برای چند هفته مکمل کلسیم خوراکی نیز تجویز کند تا از افت کلسیم خون جلوگیری شود.
مدت زمان بهبودی کامل چقدر است؟
پیش از ترخیص، دکتر مائده عابدین زاده دستورالعملهای لازم برای مراقبت از محل جراحی را به شما میدهد و درباره علائم هشداردهنده توضیح میدهد.
- بهبودی کامل معمولاً حدود دو تا سه هفته زمان میبرد.
- بهتر است برای شروع فعالیتهای شدید مثل ورزش یا بلند کردن اجسام سنگین، حداقل یک تا دو هفته صبر کنید.
پس از عمل، جای زخم کوچکی در جلوی گردن خواهید داشت که بین 2.5 تا 6 سانتیمتر است (بسته به اندازه غده تیروئید).
فرآیند بهبود اسکار بین ۱۲ تا ۱۸ ماه طول میکشد. در ابتدا ممکن است تیره و برجسته باشد، اما با گذشت زمان روشنتر و صافتر خواهد شد.
مراقبتهای پس از جراحی تیروئید
بعد از جراحی تیروئید، حتما نکات مربوط به مراقبت های بعد از جراحی تیروئید را رعایت کنید:
- پرهیز از بلند کردن اجسام سنگین تا چند روز
- مصرف داروهای تجویزشده طبق دستور پزشک
- استفاده از قرص لووتیروکسین (در صورت برداشتن کامل غده)
- بررسی منظم سطح هورمونها با آزمایش خون
- مراقبت از زخم گردن و جلوگیری از قرار گرفتن طولانیمدت در معرض نور آفتاب برای کاهش جای بخیه
- ید درمانی در صورت لزوم
بهترین دکتر برای جراحی تیروئید
در گزارشی از انجمن بینالمللی غدد درونریز آمده است:
«میزان موفقیت در درمان بیماریهای تیروئید، تا حد زیادی به ارتباط مؤثر پزشک و بیمار بستگی دارد. پزشکانی که با صبر، آموزش و نظارت همراه بیمار هستند، نتایج درمانی بهتری ارائه میدهند.»
دکتر مائده عابدینزاده، فوق تخصص غدد، با سابقه بالا در درمان بیماریهای تیروئید و نظارت دقیق بر روند جراحی بیماران، یکی از پزشکان مورد اعتماد در این حوزه محسوب میشوند. وی علاوه بر دانش علمی بالا، برخورد انسانی، صبورانه و روشنگرانهای با بیماران دارد.
تجربه بیماران از جراحی تیروئید
یکی از بیماران دکتر عابدینزاده میگوید:
قبل از عمل واقعاً نگران بودم، اما توضیحات شفاف دکتر و آرامشی که در برخوردشان بود، باعث شد با خیال راحت جراحی کنم. الان بعد از شش ماه، هیچ مشکلی ندارم و جای بخیهام هم اصلاً مشخص نیست.
قبل از عمل واقعاً نگران بودم، اما توضیحات شفاف دکتر و آرامشی که در برخوردشان بود، باعث شد با خیال راحت جراحی کنم. الان بعد از شش ماه، هیچ مشکلی ندارم و جای بخیهام هم اصلاً مشخص نیست.
رزرو نوبت و مشاوره با دکتر مائده عابدین زائده، فوق تخصص غدد و متابولیسم
دریافت نوبت آنلاین تماس با دکتر
سوالات پرتکرار درباره جراحی تیروئید
خیر. جراحی تیروئید تحت بیهوشی کامل انجام میشود و شما در حین عمل هیچ دردی احساس نمیکنید. پس از جراحی ممکن است احساس ناراحتی یا کمی درد در ناحیه گردن داشته باشید که با داروهای تجویزشده کاملاً قابل کنترل است.
در جراحیهای مدرن، معمولاً از بخیههای جذبی و برشهای کوچک استفاده میشود. اگر مراقبت از زخم بهدرستی انجام شود، جای زخم طی چند ماه بهطور قابل توجهی محو میشود. استفاده از پمادهای مخصوص و پرهیز از قرارگرفتن در آفتاب مستقیم در ترمیم بهتر پوست مؤثر است.
اگر کل غده تیروئید برداشته شود (تیروئیدکتومی کامل)، بله، مصرف روزانه قرص لووتیروکسین برای تنظیم هورمونهای بدن لازم است. این قرص جایگزین هورمون طبیعی تیروئید است و مصرف آن ساده و بیخطر است.
اما اگر تنها بخشی از تیروئید برداشته شود، ممکن است بدن هنوز توانایی تولید هورمون کافی داشته باشد و نیاز به دارو نباشد. تصمیم نهایی بر اساس نتایج آزمایشهای بعد از عمل گرفته میشود.
بله، جراحی تیروئید بههیچوجه مانعی برای بارداری ایجاد نمیکند. در واقع، اگر مشکل تیروئید به درستی درمان شود، بارداری ایمنتر و سالمتری خواهید داشت. تنها لازم است در دوران بارداری سطح هورمونها بهطور منظم بررسی شود.
پس از برداشتن تیروئید، بدن دیگر نمیتواند هورمونهای تیروئیدی تولید کند. برای جبران این کمبود، باید روزانه قرص لووتیروکسین مصرف شود تا سطح هورمونها در حد طبیعی باقی بماند. در غیر اینصورت، علائم کمکاری تیروئید بروز میکند.
بیشتر بیماران ظرف یک تا دو هفته پس از جراحی به فعالیتهای عادی خود بازمیگردند. بهبودی کامل محل عمل و تنظیم هورمونها ممکن است چند هفته زمان ببرد. معاینات پیگیری و آزمایش خون در هفتههای اول ضروری است.
جراحی تیروئید در دسته جراحیهای نیمهحساس قرار میگیرد. اگر توسط جراح مجرب انجام شود، ریسک آن بسیار پایین است. با این حال مانند هر عمل جراحی، احتمال عوارض وجود دارد، ولی در اکثر موارد با مراقبت مناسب، بدون مشکل پیش میرود.
در صورت مصرف منظم دارو و پیگیری پزشکی، اثرات بلندمدت خاصی وجود ندارد. اما اگر دارو به درستی مصرف نشود، ممکن است دچار کمکاری تیروئید، افزایش وزن، افسردگی یا مشکلات قلبی شوید. به همین دلیل، پیگیری منظم بسیار مهم است.
پس از جراحی تیروئید، توصیه میشود رژیمی متعادل شامل پروتئین، سبزیجات تازه، میوه، لبنیات کمچرب و غلات کامل رعایت شود. از مصرف زیاد سویا، کلم، شلغم و غذاهای غنی از ید بدون مشورت پزشک خودداری کنید. همچنین نوشیدن آب کافی و مصرف مکملهای کلسیم در صورت لزوم اهمیت دارد.
سطح طبیعی TSH بسته به وضعیت سلامتی متفاوت است، اما معمولاً بین 0.5 تا 2.5 mIU/L حفظ میشود. در بیماران با سابقه سرطان تیروئید، ممکن است پزشک بخواهد TSH را در سطح پایینتری نگه دارد تا از رشد مجدد سلولهای غیرطبیعی جلوگیری شود.
اگر بخشی از غده تیروئید در جراحی باقی مانده باشد (مثلاً در تیروئیدکتومی نسبی)، ممکن است در طول زمان رشد کند. اما در تیروئیدکتومی کامل که کل غده برداشته میشود، رشد مجدد بسیار نادر و غیرمعمول است.
بله، در برخی موارد نادر ممکن است بهطور موقت گرفتگی صدا یا تغییر تن صدا رخ دهد که معمولاً طی چند هفته برطرف میشود. احتمال آسیب دائمی به تارهای صوتی بسیار نادر است.