انواع سرطان تیروئید از نظر نوع سلول منشأ، شدت بیماری و روند درمان تفاوتهای زیادی با یکدیگر دارند. به همین دلیل شناخت هر نوع سرطان تیروئید، از شایعترین آن یعنی پاپیلاری گرفته تا موارد نادر و تهاجمیتر، اهمیت زیادی در رود درمان دارد.
اگر برایتان سوال شده است که انواع سرطان تیروئید چیست؟ هر کدام چقدر جدی هستند؟ و چه تفاوتی در روند درمان دارند؟ تا انتها مقاله همراه ما باشید تا به این سوالات پاسخ دهیم.
شایعترین انواع سرطان تیروئید
انواع سرطان تیروئید به نوع سلولی بستگی دارد که سرطان تیروئید از آن آغاز میشود. بر اساس سلول منشأ، سرطان تیروئید به چند دسته زیر تقسیم میشود.
- سرطان پاپیلاری تیروئید
- سرطان فولیکولار تیروئید
- سرطان تیروئید از نوع سلولهای اونکوسیتیک (هورتل)
- سرطان مدولاری تیروئید
- سرطان آناپلاستیک تیروئید
در این میان، سرطان پاپیلاری تیروئید شایعترین نوع این بیماری است و معمولاً پیشآگهی بهتری نسبت به سایر انواع سرطان تیروئید دارد.
تشخیص نوع سرطان تیروئید چگونه انجام میشود؟
پزشکان برای تشخیص دقیق نوع سرطان تیروئید از سیستمهای طبقهبندی علمی استفاده میکنند. این سیستمها بهطور منظم بهروزرسانی میشوند و معتبرترین نسخه آن، دستهبندی سازمان جهانی بهداشت (WHO) در سال ۲۰۲۲ است.
روند بررسی و طبقهبندی سرطان تیروئید
برای تشخیص نوع سرطان، پاتولوژیست نمونهای از سلولهای تیروئید را زیر میکروسکوپ بررسی میکند و بر اساس ویژگیهای خاص سلولی، نوع سرطان را مشخص میکند. این ویژگیها شامل موارد زیر است:
نوع سلولی که سرطان از آن آغاز شده است
غده تیروئید از دو نوع سلول تشکیل شده است:
- سلولهای فولیکولی
این سلولها وظیفه تولید هورمونهای تیروئیدی را دارند و منشأ اصلی بیشتر انواع سرطان تیروئید هستند. سرطانهایی که از این سلولها منشأ میگیرند عبارتاند از:
- سرطان پاپیلاری
- سرطان فولیکولار
- سرطان سلولهای اونکوسیتیک (هورتل)
- سلولهای C (یا پارافولیکولار)
این سلولها هورمونی به نام کلسیتونین تولید میکنند. تعداد محدودی از سرطانهای تیروئید از این سلولها منشأ میگیرند که به آنها سرطان مدولاری تیروئید گفته میشود.
میزان غیرطبیعی بودن سلولها (درجه تمایز و گرید)
برای درک بهتر رفتار سرطان تیروئید، یکی از عوامل مهم، بررسی میزان تفاوت ظاهری سلولهای سرطانی با سلولهای سالم تیروئید است. این ویژگی با عنوان “تمایز سلولی” شناخته میشود.
با مشاهده سلولها زیر میکروسکوپ، مشخص میشود که سلولهای سرطانی چقدر با سلولهای طبیعی تیروئید شباهت دارند. بر این اساس، انواع سرطان تیروئید از نظر تمایز به سه دسته تقسیم میشود:
- سرطان تیروئید تمایز یافته (Differentiated):
در این حالت، سلولهای سرطانی شباهت زیادی به سلولهای طبیعی تیروئید دارند. این نوع معمولاً رشد آهستهتری دارد و بهتر به درمان سرطان تیروئید پاسخ میدهد. - سرطان تیروئید با تمایز ضعیف (Poorly Differentiated):
سلولهای سرطانی شباهت کمتری به سلولهای طبیعی دارند و معمولاً با سرعت بیشتری رشد میکنند. - سرطان تیروئید بدون تمایز (Undifferentiated):
این نوع از سلولها نهتنها شبیه سلولهای طبیعی نیستند، بلکه رفتار تهاجمیتری دارند و معمولاً با سرعت زیاد منتشر میشوند. سرطان آناپلاستیک از این گروه محسوب میشود.
گرید سرطان چه چیزی را نشان میدهد؟
نوع گرید سرطان اطلاعاتی درباره رفتار سلولهای سرطانی به ما میدهد؛ اینکه با چه سرعتی رشد و تکثیر میکنند و چقدر احتمال گسترش یا تهاجم دارند. گرید بر اساس معیارهای زیر تعیین میشود:
- میزان تقسیم سلولی (Mitotic Count):
هر چه تعداد سلولهایی که در حال تقسیم هستند بیشتر باشد، احتمال رشد سریعتر سرطان بیشتر است. - وجود بافت مرده در تومور (نکروز):
میزان نکروز میتواند نشاندهنده رفتار تهاجمیتر سرطان باشد. - تغییرات ژنتیکی موجود در سلولهای تومور:
بررسیهای ژنتیکی میتوانند به درک بهتر انواع سرطان تیروئید کمک کنند. این آزمایشها با نام مطالعات مولکولی یا بیومارکر شناخته میشوند و به پزشک کمک میکنند نوع دقیق سرطان تیروئید را مشخص کرده و بهترین روش درمان را پیشنهاد دهند.
بررسی انواع سرطان تیروئید
حال که میدانید انواع سرطان تیروئید را چگونه تفسیم بندی میکنند، در ادامه هر نوع را بررسی میکنیم:
انواع سرطان تیروئید تمایز یافته
حدود ۹۰ درصد از انواع سرطان تیروئید از نوع سرطانهای تمایز یافته هستند که از سلولهای فولیکولی منشأ میگیرند. این نوع سرطانها معمولاً رشد آهستهای دارند و پیشآگهی آنها نسبتاً بهتر است. سه نوع اصلی از این گروه عبارتاند از:
- سرطان پاپیلاری
- فولیکولار
- اونکوسیتیک
سرطان پاپیلاری تیروئید
این نوع، شایعترین شکل از انواع سرطان تیروئید است و بیشتر در زنان و افرادی که در دهه ۳۰ یا ۴۰ زندگی هستند دیده میشود. سرطان پاپیلاری اغلب رشد کندی دارد، اما در برخی موارد ممکن است به غدد لنفاوی گردن یا نواحی اطراف تیروئید گسترش یابد. با وجود این، بسیاری از بیماران با درمان مناسب بهبودی کامل پیدا میکنند و نرخ بقا در این نوع بسیار بالاست.
سرطان فولیکولار تیروئید
این نوع از سرطان بیشتر در افراد بین ۴۰ تا ۶۰ سال دیده میشود و همانند نوع پاپیلاری، در زنان شایعتر است. سرطان فولیکولار نیز معمولاً رشد کندی دارد، اما در برخی موارد میتواند به اندامهای دورتر مانند ریهها یا استخوانها متاستاز دهد. تشخیص بهموقع و درمان صحیح در کنترل این نوع از انواع سرطان تیروئید اهمیت زیادی دارد.
سرطان اونکوسیتیک (هورتل) تیروئید
سرطان اونکوسیتیک که با نام سرطان سلولهای هورتل نیز شناخته میشود، نوعی نادر از انواع سرطان تیروئید است. این نوع قبلاً به دلیل شباهتهایی که با سرطان فولیکولار داشت، در همان گروه طبقهبندی میشد، اما امروزه بهعنوان نوعی مجزا در نظر گرفته میشود.
تومورهای اونکوسیتیک میتوانند خوشخیم (غیرسرطانی) یا بدخیم (سرطانی) باشند. نوع خوشخیم آن آدنوم اونکوسیتیک نام دارد. نوع بدخیم ممکن است به غدد لنفاوی یا سایر اندامها گسترش پیدا کند.
این نوع از سرطان معمولاً در افراد بالای ۴۰ سال تشخیص داده میشود و همانند دیگر انواع سرطان تیروئید، در زنان شایعتر است.
انواع سرطان تیروئید با گرید بالا که از سلولهای فولیکولی آغاز میشوند
برخی از سرطانهای تیروئید که از سلولهای فولیکولی منشأ میگیرند، دارای گرید بالا هستند؛ یعنی ویژگیهایی دارند که نشاندهنده رشد سریعتر و رفتار تهاجمیتر آنهاست. این نوع سرطانها نادر هستند، اما نسبت به انواع شایعتر، معمولاً رشد سریعتری دارند و نیاز به مراقبتهای ویژهتری دارند.
سرطان تیروئید تمایز یافته با گرید بالا
در این نوع سرطان، سلولهای سرطانی تا حدی شبیه سلولهای طبیعی تیروئید هستند، اما برخی ویژگیهای سلولی گرید بالا در آنها مشاهده میشود، مانند نرخ بالای تقسیم سلولی یا نکروز.
این سرطانها معمولاً در مراحل پیشرفتهتر تشخیص داده میشوند، و ممکن است برخی درمانها اثربخشی کمتری داشته باشند. به همین دلیل، پزشک ممکن است درمان شدیدتر و پیگیری دقیقتری را برای این بیماران در نظر بگیرد تا از بازگشت بیماری جلوگیری شود.
سرطان تیروئید با تمایز ضعیف
در این نوع از انواع سرطان تیروئید، سلولهای سرطانی شباهت کمتری به سلولهای طبیعی تیروئید دارند. این سرطان نادر بوده اما بهطور معمول رشد سریعتری نسبت به سرطانهای تمایز یافته دارد و نیازمند مداخله درمانی زودهنگام و جدیتری است.
سرطان مدولاری تیروئید
این نوع از سرطان از سلولهای C در تیروئید منشأ میگیرد و نوعی سرطان نادر محسوب میشود. حدود ۲۵ درصد از موارد سرطان مدولاری تیروئید به دلیل جهش ژنتیکی ارثی ایجاد میشود و ممکن است در سایر اعضای خانواده نیز دیده شود. متاسفانه این سرطان میتواند به کبد، ریهها و سایر اندامها گسترش پیدا کند.
سرطان آناپلاستیک تیروئید
سرطان آناپلاستیک، نادرترین و در عین حال تهاجمیترین نوع از انواع سرطان تیروئید است که معمولاً در افراد مسن و بیشتر در زنان مشاهده میشود.
این سرطان در دسته سرطانهای بدون تمایز (Undifferentiated) قرار دارد، چون سلولهای سرطانی آن هیچ شباهتی به سلولهای طبیعی تیروئید ندارند. آناپلاستیک بهسرعت رشد میکند و اغلب به درمانهای رایج پاسخ نمیدهد. در بسیاری از موارد، درمان ترکیبی و تسکینی برای کنترل علائم استفاده میشود.
انواع نادر دیگر سرطان تیروئید
در برخی موارد بسیار نادر، ممکن است لنفوم اولیه تیروئید در این غده ایجاد شود. این نوع از لنفوم، از نوع لنفوم غیرهوچکینی است و درمان آن شبیه به درمان لنفومهای دیگر انجام میشود.
نوع نادر دیگر انواع سرطان تیروئید، سارکوم تیروئید است که از بافتهای پشتیبان تیروئید منشأ میگیرد و درمان آن به تشخیص دقیق نوع سارکوم بستگی دارد.
سرطانهای مرتبط با غدد درونریز بهویژه انواع سرطان تیروئید، اگر در مراحل اولیه شناسایی شوند، در اغلب موارد قابل کنترل و درمان هستند. آگاهی از علائم، پیگیری دقیق، و مراجعه به پزشک متخصص نقش مهمی در روند درمان دارد.
اگر با علائمی مانند ورم گردن، تغییر صدا، اختلال در بلع یا مشکلات هورمونی مواجه هستید، میتوانید برای تعیین وقت و مشاوره با دکتر مائده عابدینزاده، تماس حاصل فرمایید